domingo, 7 de julio de 2013

Un Código Secreto De Escritura- O Nushu





"Leemos en nushu non para a gloria senon porque sufrimos"
Cizhu, 1900. (1)



Mapa coas provincias de China

 Hai 1700 anos na provincia de Hunan en China onde se falaba e escribía en mandarín, as mulleres non eran instruídas. Non podían estudiar, nin aprender. Dado que era unha rexión próspera de agricultores enriquecidos, non era necesario que as mulleres traballasen fora da casa. Os matrimonios concertábanse. Ata ter o seu primeiro fillo vivían cos seus pais, pero posteriormente, as mulleres pasaban a vivir coa familia do seu marido sendo recluídas toda a súa vida. O seu lugar estaba na casa para sempre.


Nesta foto podedes ver a tres mulleres non de moi alta condición social cos 
chamados pes de loto. Parecen que estén en puntillas. É a deformidade das súas extremidades.

Dada esta situación tamén tiñan outro costume: vendar os pes das mulleres para deformalos literalmente e facelos canto máis pequenos mellor. Primeiro, por unha cuestión estética: aos homes gustábanlles os pes pequenos. Segundo por unha cuestión de cercenamento da movilidade da muller: tendo os pes así non poderían ter facilidade de movementos. E para que terían que telos se non tiñan que sair da casa???????


Nesta fotografía podedes ver o pe normal dunha muller e sobreposto a el,
o deforme, unha vez era vendado dende que eran moi pequenas,
 cunha dor casi insoportable. 
Todo con tal de ter posibilidade de casar ben.
Arriba, o zapatiño que utilizaban, tan pequeno coma os dos bebés. Tamén outros exemplos debaixo.


Pois, nesta sociedade extremadamente machista, as mulleres inventaron un código escrito para comunicarse entre elas e só entre elas. Era secreto, aínda que aquí atopei discrepancias entre textos, xa que para algúns autores este código non foi secreto: os homes sabían da súa existencia, pero símplemente veíano como un asunto de mulleres ao que non lle daban a máis mínima importancia. (2).


Ese código chamouse Nu Shu. As letras inventadas polas mulleres foron pintadas en teas, en abanos, e incluso nos corpos das sirventas. Comunicaban todo tipo de sentimentos, de reflexións, de consellos. Foi transmitido de nais a fillas ata que fai algúns anos a última muller que o coñecía morreu.



Abanos escritos en Nu Shu

O costume de queimar estes textos ou enterralos coa muller morta fixo que se perderan moitos deles, pero o interese dalgúns profesores universitarios fixo posible o estudo do Nushu e que non se perda para sempre, algo que, desgraciadamente, é posible que suceda con máis de tres mil linguas no mundo.





" Nin sinais, nin murmullos, nin cartas levadas baixo a enagua, moito menos diarios íntimos, que se escriben só para ser violados.(...) Os homes que lle negaban a escola, lles retaceaban a aprendizaxe do mandarín,  tomábanas por esposas como se toma a terra e plantaban a súa bandeira para despóis deixala aí, ondeando, no deserto dun corpo que se deixa de visitar porque, en definitiva, a tarefa do conquistador é buscar novos territorios. Pero isto era o que crían os vencedores, a pesares de todo, elas crearían a súa propia língua, os seus códigos secretos".  (3)



Eduardo Galeano afirmou: 

" Fai uns 300.000 anos a muller e o home dixéronse as primeras palabras e creron que poderían entenderse. E niso estamos. Niso estamos aínda, querendo ser dous, mortos de medo, mortos de frío, buscando palabras".(4)


Fontes: 


Sobre o Nushu hai unha novela escrita por Lisa See chamado " El  abanico de Seda" que fala precisamente do desenvolvemento desta escritura a partires da viaxe de Lisa See a Hunan para estudiala.

viernes, 7 de junio de 2013

Victoria Eugenia Santa Cruz Gamarra



Victoria Eugenia Santa Cruz Gamarra

Fai noventa e un anos que a nosa protagonista naceu en Perú. E sabedes? É negra. Isto non tería que significar nada especial. Pero sí, significa.


Agora, tan velliña, está retirada da vida pública. Viaxou por todo o mundo reivindicando a súa cor, a súa cultura, con orgullo pero tamén con resentimento ao principio. Máis tarde fixoo con coñecemento de causa, con tranquilidade, con conciencia da súa cor, do que significa. Coa súa familia, nai, pai e irmá, fundou o grupo Cumaná, unha compañía que iniciou o teatro negro no Perú.
 
https://i.ytimg.com/vi/GH-AWEbrUHo/hqdefault.jpg


Foi unha das poucas mulleres latinoamericanas e negras nomeada catedrática de Universidade; en concreto, da Carnegie Mellon de Estados Unidos na que foi profesora vitalicia.  

Acabo de atopar o vídeo da  interpretación dun poema escrito e cantado por ela que narra unha vivenza que tivo cando era moi pequena. Unha nena branca mudouse ao barrio onde ela, xunto con outras rapazas mestizas, vivían. A nena branca dixo que non xogaba si ela estaba alí. Victoria confiou nas súas amigas: a defenderían. Pero non foi así. Quedou soa. Iso marcouna de por vida. O poema chámase, "Me gritaron negra", e diría que está maravillosamente interpretado se non fose por que é terrible e por que fere moi fondo narrando o episodio que de nena ela viviu.




 “ Me gritaron negra"
(Victoria Santa Cruz)
 
Tenía siete años apenas,apenas siete años, ¡Qué siete años! ¡No llegaba a cinco siquiera!

De pronto unas voces en la calle me gritaron ¡Negra!

¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra!

"¿Soy acaso negra?"- me dije

¡SÍ!

"¿Qué cosa es ser negra?"

¡Negra!

Y yo no sabía la triste verdad que aquello escondía.

¡Negra!

Y me sentí negra,

¡Negra!

Como ellos decían

¡Negra!

Y retrocedí

¡Negra!

Como ellos querían

¡Negra!

Y odie mis cabellos y mis labios gruesos, y mire apenada mi carne tostada, Y retrocedí

¡Negra!

Y retrocedí . . .

¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra!

¡Negra! ¡Negra! ¡Neeegra!

¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra!

¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra!

Y pasaba el tiempo, y siempre amargada Seguía llevando a mi espalda mi pesada carga

¡Y cómo pesaba!...
Me alacié el cabello, me polvee la cara, y entre mis entrañas siempre resonaba la misma palabra

¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra!

¡Negra! ¡Negra! ¡Neeegra!

Hasta que un día que retrocedía , retrocedía y que iba a caer

¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra!

¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra!

¡Negra! ¡Negra! ¡Negra! ¡Negra!

¡Negra! ¡Negra! ¡Negra!

¿Y qué?

¿Y qué?

¡Negra!

Sí

¡Negra!

Soy

¡Negra!

Negra

¡Negra!

Negra soy

¡Negra!

Sí

¡Negra!

Soy

¡Negra!

Negra

¡Negra!

Negra soy

De hoy en adelante no quiero laciar mi cabello

No quiero

Y voy a reírme de aquellos, que por evitar -según ellos- que por evitarnos algún sinsabor

Llaman a los negros gente de color

¡Y de qué color!

NEGRO

¡Y qué lindo suena!

NEGRO

¡Y qué ritmo tiene!

NEGRO NEGRO NEGRO NEGRO

NEGRO NEGRO NEGRO NEGRO

NEGRO NEGRO NEGRO NEGRO

NEGRO NEGRO NEGRO

Al fin

Al fin comprendí

AL FIN

Ya no retrocedo

AL FIN

Y avanzo segura

AL FIN

Avanzo y espero

AL FIN

Y bendigo al cielo porque quiso Dios que negro azabache fuese mi color

Y ya comprendí

AL FIN

¡Ya tengo la llave!

NEGRO NEGRO NEGRO NEGRO

NEGRO NEGRO NEGRO NEGRO

NEGRO NEGRO NEGRO NEGRO

NEGRO NEGRO

¡Negra soy¡

domingo, 24 de marzo de 2013

Antonia Gutiérrez Bueno, Unha Absoluta Descoñecida




Lendo o xornal fai algúns días atopei unha noticia que paso a resumir e que me deixou máis que turulata neste eido do mundo das mulleres e as súas ( nosas) discriminacións seculares.

A noticia falaba como a decisión de Rosa Parks (enlace) fixera estourar a situación da segregación racial en Estados Unidos e como a decisión doutra muller, neste caso española e no século XIX, fixo que cunha carta, unha única carta, conseguira da Biblioteca Nacional ( BNE)  que as mulleres puidesen entrar nas súas salas para consultar libros ou investigar, cousa que se lle estaba negado ata ese momento. A muller en cuestión e que, desafortunadamente, ninguén , ou poucos, coñecen chamábase Antonia Gutierrez Bueno, e o seu pai, importante home de ciencia, foi o Boticario Maior do Rei. Por esta razón ela puido ter acceso a tratados científicos, diccionarios e libros de todo tipo.


 Ela tiña varias obras impresas, unha das cales era un diccionario histórico e biográfico sobre distintas mulleres, e outras, traducidas do francés, sobre cuestións médicas. Sobra decir que todas elas estaban firmadas con seudónimo, cun nome de home por suposto: Eugenio Brunet y Ortazán.



Na carta da que falamos pediu á biblioteca que lle deixasen entrar nas salas para investigar e terminar a súa obra. A cousa foi que unha vez pedido o permiso, en 1837, ao Ministro da Gobernación ( que sería como si o pedise ao de Interior hoxe), a raiña rexente María Cristina, nai da futura Isabel II, ordeou que así fora: que lle deixaran entrar para poder consultar todo tipo de documentación. 


Hai que destacar a molestia que sentiu o director da biblioteca ao pensar en todas as modificacións que, según el, terían que facerse na mesma, como colocar máis escribanías, ou máis braseiros...Finalmente, pediu claramente que lle aumentasen o presuposto que se lle daba para poder facer fronte aos gastos que se xerarían dada a demanda de entrada das mulleres no templo do saber.



En 1837 pois, e grazas a esta intelectual, franqueóuselle a entrada as mulleres na biblioteca pero, eso sí, en salas separadas dos homes. Foi un paso importantísimo como podedes supor.

A nosa protagonista, sen embargo, xa non publicaría máis e habería que esperar ata 1990, sí, 1990, para que a biblioteca fose dirixida por outra muller: Alicia Girón.




Déixovos o link do artigo en cuestión por si queredes consultalo: Aquí